Czemierniki: poruszające spotkanie o Czarnobylu. Historia „ostatnich ludzi Strefy Wykluczenia”

W Centrum Kulturalno-Integracyjnym w Czemiernikach odbyło się spotkanie w ramach 59. edycji „Radzyńskich Spotkań z Podróżnikami”, organizowanych przez Radzyńskie Stowarzyszenie „Podróżnik”. Wydarzenie miało szczególny charakter, ponieważ zostało przygotowane w przeddzień 40. rocznicy katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej.

Gościem wieczoru był podróżnik i reportażysta Krystian Machnik, autor książki „Ostatni ludzie Czarnobyla”, który przedstawił historię Strefy Wykluczenia oraz losy jej mieszkańców. Prelekcja została podzielona na trzy części – dotyczące przyczyn katastrofy, życia samosiołów oraz wpływu wojny w Ukrainie na współczesną sytuację w regionie.

W wydarzeniu uczestniczyli m.in. starosta radzyński Szczepan Niebrzegowski oraz burmistrz Czemiernik Arkadiusz Filipek, którzy podkreślili rangę spotkania. Wydarzenie otworzyła Monika Jeż-Cholewa z Centrum Kulturalno-Integracyjnego, a wprowadzenia dokonał Robert Mazurek – pomysłodawca cyklu „Radzyńskie Spotkania z Podróżnikami”.

Katastrofa i jej skutki

W pierwszej części prelekcji Krystian Machnik przypomniał okoliczności katastrofy z 26 kwietnia 1986 roku. Zwrócił uwagę, że była ona wynikiem splotu wielu czynników – błędów ludzkich, wad konstrukcyjnych reaktora oraz procedur testu bezpieczeństwa. Jak podkreślał, operatorzy nie byli świadomi, że użycie systemu awaryjnego AZ-5 w określonych warunkach mogło doprowadzić do gwałtownego wzrostu mocy reaktora.

Prelegent wyjaśniał również różnice między napromieniowaniem a skażeniem radioaktywnym, zaznaczając, że to drugie stanowi większe zagrożenie dla organizmu. Wskazywał, że Strefa Wykluczenia obejmuje ok. 2600 km², a jej teren jest bardzo zróżnicowany pod względem poziomu promieniowania. Obecnie funkcjonują tam m.in. naukowcy, leśnicy oraz pracownicy elektrowni, która znajduje się w procesie likwidacji planowanym co najmniej do 2068 roku.

Samosioły – ostatni mieszkańcy Strefy

W drugiej części spotkania Krystian Machnik opowiadał o samosiołach – osobach, które po ewakuacji wróciły do swoich domów w Strefie Wykluczenia. Jak podkreślał, ich historie stały się osią jego działalności i książki.

Szczególne znaczenie miało dla niego spotkanie z Olgą Juszczenko, samotną mieszkanką jednej z wiosek. Od tego momentu jego wyprawy zaczęły mieć również wymiar humanitarny. Podróżnik opowiadał o codziennym życiu samosiołów, ich samotności, trudnych warunkach bytowych, ale także o niezwykłej gościnności i relacjach, które z czasem przerodziły się w bliskie więzi.

Machnik wspominał również o pomocy, jaką regularnie im przekazuje – żywności, odzieży i podstawowych artykułach. Z czasem mieszkańcy zaczęli nazywać go „czarnobylskim wnukiem”.

Istotnym elementem jego działań jest także upamiętnianie zmarłych mieszkańców Strefy poprzez montowanie tabliczek pamiątkowych na opuszczonych domach.

Wojna i współczesna Strefa Wykluczenia

Trzecia część spotkania poświęcona była wpływowi wojny w Ukrainie na obszar Czarnobyla. Prelegent przypomniał, że rosyjskie wojska zajęły teren elektrowni już pierwszego dnia inwazji w 2022 roku. Przez kilka tygodni mieszkańcy Strefy pozostawali bez dostaw żywności i wsparcia.

Jak podkreślano podczas spotkania, konflikt dodatkowo pogłębił izolację samosiołów i pogorszył ich warunki życia, choć część z nich przetrwała trudny okres dzięki wcześniejszym zapasom.

Refleksyjny wieczór w Czemiernikach

W trakcie spotkania, które odbyło się 17 kwietnia, nie zabrakło także odniesień do kultury popularnej – Krystian Machnik pozytywnie ocenił serial „Czarnobyl”, zwracając uwagę na jego realizm i dbałość o szczegóły.

Na zakończenie wydarzenia podróżnik otrzymał pamiątkową karykaturę oraz medal „Radzyńskich Spotkań z Podróżnikami”, który wręczono również burmistrzowi Arkadiuszowi Filipkowi.

Spotkanie zgromadziło liczną publiczność. Po prelekcji uczestnicy mogli zadawać pytania, porozmawiać z gościem oraz zdobyć autograf i egzemplarz książki.

Wieczór w Czemiernikach stał się refleksją nad historią Czarnobyla i losem ludzi, którzy mimo tragedii pozostali przywiązani do swojej ziemi. Jak podkreślano, Strefa Wykluczenia to nie tylko miejsce katastrofy, ale przede wszystkim historia człowieka – jego pamięci, samotności i siły przetrwania.



na podst. inf. pras.
Fot. Karol Niewęgłowski